Διαταραχές Γραπτού Λόγου: Δυσγραφία και Δυσορθογραφία

by 8:45 π.μ. 0 σχόλια
Σύμφωνα με το διαγνωστικό εγχειρίδιο DSM-IV-TR (Diagnostic and Statistical Manual-VI-TRAmerican Psychiatric Association, 2000) αναγνωρίζονται τέσσερις διαγνωστικές οντότητες που συμπεριλαμβάνονται στις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες:

  • Διαταραχή της Ανάγνωσης (δυσλεξία)
  • Διαταραχή του Γραπτού Λόγου (δυσγραφία, δυσορθογραφία)
  • Διαταραχή των Μαθηματικών (δυσαριθμησία)
  • Μαθησιακές Δυσκολίες μη Προσδιοριζόμενες Αλλιώς
Οι διαταραχές γραπτού λόγου δεν εμφανίζονται πάντα μεμονωμένα, αλλά σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μπορεί να συνυπάρχουν με διαταραχές ανάγνωσης ή/και διαταραχές μαθηματικών. Ανεξάρτητα, όμως, από την εμφάνιση όλων αυτών των τύπων (παραπάνω), στη συνέχεια θα αναλυθούν διεξοδικά οι διαταραχές του γραπτού λόγου


Η Δυσγραφία

Ως δυσγραφία μπορούμε να ορίσουμε τη δυσχέρεια που αντιμετωπίζουν ορισμένα άτομα στην
αποκωδικοποίηση των γραπτών μηνυμάτων, την κατανόησή τους και την απόδοση του προφορικού λόγου με οπτικά σύμβολα, η οποία δυσχέρεια όμως δεν οφείλεται σε νοητική υστέρηση, εμφανή αντιληπτική αναπηρία ή άλλη οργανική αδυναμία. Η δυσγραφία μπορεί να εμφανίζεται με την ακόλουθα κλινικά χαρακτηριστικά:
  • μεγάλα γράμματα
  • δυσκολία ακολουθίας των γραμμών του τετραδίου 
  • καθρεπτική γραφή
  • φτωχό επίπεδο ζωγραφικής
  • δυσκολία συντονισμού κινήσεων (αδεξιότητα)
  • κακή στάση σώματος κατά τη γραφή (πχ σκύψιμο)
  • κακή ποιότητα γραμμάτων
  • χρήση κεφαλαίων γραμμάτων ανάμεσα στα μικρά 
  • αντικατάσταση παρόμοιων σχηματικά γραμμάτων
  • σύγχυση στην ακουστική διαφοροποίηση των φθόγγων
  • παραλείψεις, προσθήκες και αντιμεταθέσεις γραμμάτων μέσα στην ίδια λέξη
  • παραλείψεις, προσθήκες και αντιμεταθέσεις συλλαβών
  • σύγχυση στη χρήση συμφωνικών συμπλεγμάτων
  • αντικαταστάσεις λέξεων
  • συντακτικά λάθη
  • ακαταστασία, δυσανάγνωστο γραπτό, συχνές μουτζούρες


Η Δυσορθογραφία

Η δυσορθογραφία είναι μία ειδική δυσκολία του μαθητή για εκμάθηση της ορθογραφημένης γραφής αλλά και η ανεξήγητη δυσκολία που αφορά την ικανότητα του να αντιστοιχεί με ευχέρεια φωνήματα και γραφήματα.

Όπως και σε άλλες μορφές και τύπους των μαθησιακών δυσκολιών, η δυσορθογραφία εμφανίζει κάποια χαρακτηριστικά τα οποία ποικίλουν από μαθητή σε μαθητή. Το παιδί που, αξιολογώντας το, θα διαγνώσουμε μαθησιακές δυσκολίες και συγκεκριμένα δυσορθογραφία, είναι αυτονόητο πως θα έχει ένα δυσανάγνωστο λόγω ορθογραφικών λαθών γραπτό. Το μεγαλύτερο πρόβλημα σε αυτά τα παιδιά είναι το ότι δυσκολεύονται να κατανοήσουν, να κωδικοποιήσουν, να αποθηκεύσουν αλλά και να ανακαλέσουν από τη μνήμη τους κανόνες, καθώς, όπως άλλωστε είναι γνωστό, οι δυσκολίες των ατόμων με μαθησιακές δυσκολίες σχετίζονται με δυσκολίες στη βραχυπρόθεσμη μνήμη και τον αυτοματισμό (Πολυχρόνη, 2011).
Αναλυτικότερα, χαρακτηριστικό σε αυτά τα παιδιά είναι πως, αφού δυσκολεύονται να κατανοήσουν κανόνες, είναι δύσκολο να τοποθετήσουν τη λέξη σε κατηγορία ανάλογα με το μέρος του λόγου που κατατάσσεται, το γένος, τον αριθμό, την πτώση κτλ. Επιπλέον, τείνουν να απλοποιούν μία λέξη, ενώ παρατηρείται το φαινόμενο, όλα τα λάθη να παρουσιάζονται στις καταλήξεις τον ομόηχων άρθρων, ρημάτων, ουσιαστικών και επιθέτων. Όπως γίνεται κατανοητό, η εκμάθηση κανόνων με πολλές εξαιρέσεις είναι πολύ δύσκολη και σχεδόν επιβάλλεται η επανάληψη ως τρόπος για τη διδασκαλία τους.

Θα ήταν χρήσιμο να αναφέρουμε κάποια «παράδοξα» χαρακτηριστικά που συνθέτουν που συνθέτουν την κλινική εικόνα της δυσορθογραφίας. Οι μαθητές λοιπόν, ενώ συνήθως δεν παρουσιάζουν προβλήματα στην αντιγραφή των λέξεων, η αυθόρμητη γραφή τους είναι δυσανάγνωστη εξ’ αιτίας των ορθογραφικών λαθών. Τα παιδιά αυτά, επίσης, αδυνατούν να αναγνωρίσουν τα λάθη τους, δεν έχουν καμιά αντίληψη της ορθογραφίας των λέξεων και επιπλέον δεν καταφέρνουν να συνδέσουν την ορθογραφία της λέξης με αυτό που δηλώνει. Ακόμη, πολλά, διαφορετικά κάθε φορά, είναι τα ορθογραφικά τους λάθη στις ίδιες λέξεις (Τομαράς, 2008). Τέλος, μπορούμε να διακρίνουμε και τα παρακάτω:
  • παράλειψη/αντικατάσταση/πρόσθεση γραμμάτων ή συλλαβών
  • χρήση του κεφαλαίου γράμματος
  • τονισμός (παρατονισμός) ή παντελής έλλειψη τόνων
  • απουσία απόστασης μεταξύ λέξεων στην πρόταση
  • λάθη σε βασικούς κανόνες ορθογραφίας (λάθη μορφολογίας)
  • λάθη ιστορικής ορθογραφίας
  • έλλειψη γενίκευσης των κανόνων ορθογραφίας σε όλες τις λέξεις, ομοιοκατάληκτες ή παράγωγες (Παντελιάδου, 2000)


Αξίζει να επισημανθεί το γεγονός ότι αυτά τα χαρακτηριστικά είναι ενδεικτικά εξ’ αιτίας της μεγάλης ποικιλομορφίας των μαθησιακών δυσκολιών και δεν συναντώνται σε όλες τις περιπτώσεις με τον ίδιο τρόπο και ούτε στον ίδιο βαθμό. Έτσι, όπως καταλαβαίνουμε, προκύπτει η ανάγκη καταγραφής του αναλυτικού γνωστικού προφίλ του παιδιού έπειτα από την αξιολόγηση της δυσκολίας, με σκοπό την οργάνωση και δημιουργία του κατάλληλου εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος που θα είναι προσαρμοσμένο στις δυνατότητες και τις ανάγκες του. 


Βιβλιογραφία:
·         Βλασσοπούλου Μ., Γιαννετοπούλου Α., Διαμαντή Μ., Κιρπότιν Λ., Λεβαντή Ε., Λευθέρη Κ. και Σακελλαρίου Γ. (2007) Γλωσσικές Δυσκολίες και Γραπτός Λόγος στο πλαίσιο της Σχολικής Μάθησης.  Αθήνα, Εκδόσεις ΓΡΗΓΟΡΗ
·         Παντελιάδου Σ. (2000) Μαθησιακές Δυσκολίες και Εκπαιδευτική Πράξη. Αθήνα, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα
·         Πολυχρόνη Φ. (2011) Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες. Αθήνα, εκδόσεις Πεδίο
·         Τομαράς Ν. (2010) Μαθησιακές Δυσκολίες. Ισότιμες ευκαιρίες στην εκπαίδευση.  Αθήνα, εκδόσεις Πατάκη
·         Φλωράτου Μ. (1992) Μαθησιακές Δυσκολίες και όχι τεμπελιά.  Αθήνα, εκδόσεις Οδυσσέας

*Οι εικόνες που χρησιμοποιήθηκαν έχουν προσαρμοστεί από την παραπάνω βιβλιογραφία. 


Χριστίνα Γεωργαλλή

Λογοθεραπεύτρια

Γεννήθηκε το 1991 και μεγάλωσε στην Κω. Σπούδασε λογοθεραπεία στα Ιωάννινα. Ζει στην πόλη Sheffield της Αγγλίας με στόχο να πραγματοποιήσει σπουδές στην ψυχολογία και τις νευροεπιστήμες. Γράφει και στο προσωπικό blog:

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου